Đệ Tứ Khâm Sai là ai?

Đệ Tứ Khâm Sai là ai?

Posted By: Đặng Thành Times Read: 1108 Binh Luan: 0

Chầu Đệ Tứ Khâm Sai. Vốn xưa bà là Bồng Lai Tiên Nữ (có tài liệu ghi rằng bà là Mai Hoa Công Chúa trên Thiên Cung).

Chầu Bà Đệ Tứ Khâm Sai hay còn gọi là Chầu Đệ Tứ là một vị Thánh trong Đạo Mẫu Tứ phủ Việt Nam, người đứng thứ tư trong hàng Tứ Phủ Chầu Bà,danh hiệu của Chầu là Chiêu Dung Công chúa, có quyền khâm sai 4 phủ.Ngự đồng về thường mặc y phục màu vàng. Hát văn có đoạn kể về Chầu Bà như sau: "Quý hương An Thái xã danh, có Chầu Đệ Tứ hách danh phàm trần". Tuy vậy, Chầu Bà giáng ở nhiều nơi. Hiện có 4 nơi thờ tự chính như sau:


Nơi thứ nhất: Đền Chầu Bà Đệ Tứ tại xã An Thái, An Thái, huyện Vụ Bản tỉnh Nam Định.

Nơi thứ hai: Đền Mẫu Bát Tràng. Ở địa điểm thứ hai này, Chầu bà giáng sinh vào nhà Đồng Tâm Trần Thị người làng Bát Tràng sống trong khoảng thời gian từ năm Mậu Thìn (1568) tới năm Ất Dậu (1585). Hàng năm, tiệc đản hóa đều tổ chức vào ngày 24 tháng 9 âm lịch. làng Bát Tràng tổ chức hội Đền Mẫu Bát Tràng trong 3 ngày từ 22 tháng 9 tới hết ngày 24 tháng 9 âm lịch.

Nơi thứ ba: Đền Chầu Đệ Tứ tại phường Bồ Đề quận Long Biên (nơi thờ vọng). Jiaqing PHT (thảo luận) 20:32, ngày 2 tháng 9 năm 2011 (UTC)

Nơi thứ tư: Đền Chầu Đệ Tứ tại Hà Trung Thanh Hóa-gần dẻo Cô Bơ-Cô Tám

Sự tích về người nữ anh hùng này được Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính ghi chép lại trong cuốn “Di tích và đền miếu nữ danh nhân Việt Nam”


Theo tài liệu thì tại xã Thiên Lộc, huyện Thiên Lộc, phủ Đức Quang xưa (nay là xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, Hà Nội ) có ông tù trưởng tên là Đặng Công Thành kết duyên cùng bà Lý Thị Ngọc. Ông bà vốn là người tu nhân tích đức, luôn làm việc phúc cho nhân dân trong vùng. Ông bà sinh được 5 người con trai. Sau khi chồng mất bà ở vậy một mình nuôi dạy các con trưởng thành.Sống trong chế độ tàn bạo của quân nhà Hán, bà sớm nuôi ý chí yêu nước và truyền dạy tấm lòng yêu nước cho các con. Khi các con đã khôn lớn, mẹ con bà đã vận động nhân dân trong vùng xây dựng đồn binh, ngày đêm luyện tập quân sỹ, tích luỹ quân lương. Khi nghe tin Thái thú Tô Định đem quân về đàn áp bà đã cùng các con lãnh đạo quân sỹ chiến đấu tiêu diệt hàng trăm quân giặc. Do không cân sức mẹ con bà đã phải lui quân về chùa Hương, khôi phục lại lực lượng.

Nghe tin Hai Bà Trưng dấy binh khởi nghĩa, bà cùng các con cất quân về tụ nghĩa. Thấy mẹ con bà có khí phách phi thường thì Hai Bà Trưng mừng lắm và phong cho bà là Lý Thị Ngọc Ba – ý muốn tôn sùng lãnh tụ khởi nghĩa đứng đầu là Trưng Trắc, sau là Trưng Nhị và thứ ba là Lý Thị Ngọc Ba.

Sau khi tế cờ ở Hát Môn, Hai Bà Trưng xung trận, các đạo quân đều tả xung hữu đột, chống trận vang trời, quân Tô Định bị bại trận, nghĩa quân Hai bà thu phục được 65 thành. 

Trưng Trắc xưng vua, Trưng Nhị được phong là Bình Khôi Công chúa và bà Lý Thị Ngọc Ba được phong là Chiêu Dung Công chúa. Sau chiến thắng, bà được Hai Bà Trưng thưởng tiền và phong cho vùng đất Kim Cốc làm đất thang mộc.

Từ đó, bà cùng các con tổ chức cho nhân dân trong vùng làm ăn xây dựng quê hương. Tương truyền, vào một hôm (ngày 6 tháng chạp) trời đất bỗng mây mù kéo đến, gió cuộn lên cả một vùng sông Đáy, người ta thấy mẹ con bà xuống thuyền. Khi sóng yên, gió lặng chờ mãi không thấy mẹ con bà trở về, biết mẹ con bà đã hoá, Hai Bà Trưng vô cùng cảm kích nên lệnh cho dân trong vùng lập miếu, xây đình để thờ phụng mẹ con bà.

Kể từ đó, để tưởng nhớ đến công lao của bà và các con nhân dân trong vùng lấy ngày mùng 6 tháng chạp hàng năm là ngày giỗ cùng là ngày hội của dân làng Kim Cốc. Dưới thời Lê Trung Hưng, vua đã từng cử đại thần về đây làm lễ dâng hương để tưởng nhớ công lao của bà và các con.

Công lao của bà như vậy nên bà đã được đưa vào hệ thống thánh Chầu trong Tứ phủ. Bà là Chầu đệ Tứ Khâm Sai. Đền thờ bà còn ở Quý Hương, An Thái, Vụ Bản, Nam Định 

Chầu Đệ Tứ Khâm Sai. Vốn xưa bà là Bồng Lai Tiên Nữ (có tài liệu ghi rằng bà là Mai Hoa Công Chúa trên Thiên Cung).

Bà giáng thế hạ trần (có sách nói rằng bà giáng vào nhà họ Lí, tên là Lí Thị Ngọc Ba), sinh quán ở đất Quý Hương, An Thái, Vụ Bản, Nam Định, sau đó trở thành vị nữ tướng, tương truyền chầu là người khảng khái, chính trực, ra trận nếu có kẻ nào làm sai phép quân thì “tiền trảm hậu tấu” (chém đầu kẻ đó trước sau rồi mới về tâu với vua), nhưng đã có công giúp vua ra dẹp giặc và trấn giữ ở vùng Hà Trung, Thanh Hóa nên được sắc phong là Chiêu Dung Công Chúa. Sau này khi trở về Thiên Đình, bà được giao quyền khâm sai Tứ Phủ (từ Thủy Phủ cho tới Thiên Cung), Tam Tòa, biên chép sổ Thiên Đình, quyền cai bản mệnh gia trung (vậy nên có khi người ta còn gọi là Bà Thủ Bản Mệnh). Có khi chầu lại được coi là vị chầu bà giữ sổ Tứ Phủ, coi kho ngân xuyến, kề cận bên Mẫu Liễu Hạnh ở đất Phủ Dày. Đôi khi thanh nhàn, chầu truyền các tiên nàng dạo chơi khắp chốn, từ quê hương ra kinh thành, vân du khắp mọi nơi.

Chầu Đệ Tứ cũng ít khi về ngự đồng. Người ta thường hay hầu chầu khi về đền thờ chầu hoặc đất Nam Định (là nơi chầu kề cận Mẫu). Thường thì khi có đàn mở phủ mà đồng tân dâng bốn tòa Sơn Trang thì thỉnh chầu về chứng tòa màu vàng. Khi chầu ngự về mặc áo màu vàng, cầm quạt khai cuông rồi thường múa kiếm và cờ lệnh (chầu ra trận hoặc cầm cờ hiệu khâm sai), cũng có nơi hầu Chầu về múa quạt, múa mồi hoặc chỉ khai cuông rồi an tọa (điều này là do tập tục từng nơi).

Những vật phẩm trang trí xung quanh Chầu Bà Đệ Tứ Khâm Sai


Đền Chầu Đệ Tứ cũng được lập ở ba nơi: đầu tiên là Phủ Bà _Chầu Đệ Tứ nằm trong quần thể Phủ Dày (vì coi là chầu cận Mẫu) thuộc Vụ Bản, Nam Định (đồng thời là nơi quê nhà của chầu), tiếp theo là Đền Cây Thị_Đền Chầu Đệ Tứ thuộc Hà Trung, Thanh Hóa (là nơi chầu dẹp giặc) và ngoài ra ở Hà Nội còn có ngôi đền thờ vọng chầu ở bên bờ sông Hồng, gần cầu Chương Dương, Gia Lâm gọi là Đền Duyên Trường_Đền Chầu. Theo một tài liệu ghi lại thì ngày chính tiệc của Chầu Đệ Tứ là ngày 14/3 âm lịch. Khi chầu ngự về, văn hay hát rằng:

Chầu Đệ Tứ

  • Đấng Nam thiên nữ trang Nghiêu Thuấn
  • Đất Sơn Nam có đấng trâm anh
  • Quý hương An Thái xã danh
  • Có chầu đệ tứ hách danh còn truyền
  • Điều thời phụng sắc Hoàng thiên
  • Ngự đồng ánh bóng khắp miền gần xa
  • Ra uy sát quỷ trừ tà
  • Chiêu tài tiếp lộc gần xa cho đồng
  • Khâm sai tứ phủ tuỳ tòng
  • Chiêu Dung công chú ngự đồng cứu dân
  • Trong nghĩa thân ngoài thời nghĩa dưỡng
  • Nương uy trời độ lượng bao dung
  • Mặt hoa tươi tốt má hồng
  • Gồm lo tứ đức tam tòng vẻ vang
  • Mày ngài tóc phượng vấn vương
  • Lưng ong má phấn xem càng tốt tươi
  • Miệng chầu cười trăm hoa đua nở
  • Đáng lên tài tiên nữ bống lai
  • Vào tâu ra rộng khoan thai
  • Đã trong hiển ứng lại ngoài tối linh
  • Chốn thiên đình ca ngâm chầu chực
  • Các bộ nàng tiên nữ dâng hoa
  • Chầu thôi lại trở ra về
  • Khi ra Thiên Bản lúc về Đồi Ngang
  • Miếu giữa đường gia ban sắc chỉ
  • Bốn chữ vàng chính khí nghiêm trang
  • Lân vờn phượng múa nhà vàng
  • Thị tòng bộ chúng các nàng đôi bên
  • Có phen lên thanh sơn tú thuỷ
  • Hoá phép mầu lục trí thần thông
  • Quản cai tam phủ công đồng
  • Quyền chầu coi sóc đền rồng vào ra
  • Sổ tam toà chép biên sau truớc
  • Lại sửa sang gương lược trầu cau
  • Dù ai tiếp cũng khẩn cầu
  • Quyền chầu ra rộng vào tâu thông hành
  • Lên thiên đình ngự về thuỷ phủ
  • Tiến văn chầu kích cổ tam không
  • Mời chầu trắc giáng điện trung
  • Hay còn nam bắc tây đông chốn nào
  • Trên thiên tào còn đang tra sổ
  • Hay chầu còn đổi số cho ai
  • Có phen chơi cảnh bồng lai
  • Hay về An Thái là nơi quê nhà
  • Có phen ra kinh đô thành thị
  • Vào kính thiên toạ vị hồng lâu
  • Rong chơi năm cửa nhà lầu
  • Hay chơi Phố Mới,cầu Châu,cầu Rền
  • Lên trên đến Cầu Đông,cầu Giác
  • Trở ra về Hàng Bạc, Hàng Ngang
  • Hàng Buồm chầu lại dạo sang
  • Mã Mây,Phố Mới,Hàng Đường,Đồng Xuân
  • Dạo chơi khắp hết xa gần
  • Hàng Đồng,Hàng Thiếc,Hàng Cân,Hàng Đào
  • Chợ huyện,Chùa Tháp,Đình Ngang
  • Cấm chỉ,đền Cờn các vạn dưới sông
  • Có phen chầu ngự thuyền rồng
  • Qua hồ Trúc Bạch lại dong Tây Hồ
  • Lệnh truyền tiên nữ chèo đua
  • Qua đền Trấn Võ lên chùa Huyền Thiên
  • Vực Kim Ngưu có đền An Thái
  • Cảnh hội đồng có dải Tô giang
  • Thiên Tích chầu lại dạo sang
  • Sai các tiên nàng chầu chực dâng hoa
  • Phút thôi chầu chở ra về
  • Ngự trong bản điện sớm khuya hội đồng
  • Có phen chầu ngự đường trong
  • Dạo khắp phủ tía lầu hồng vào ra
  • Có phen chơi Đồi Ngang,Phố Cát
  • Đứng nhởn nhơ bóng mát cây cao
  • Nghệ An chầu lại từng vào
  • Dạo chơi các chốn lầu cao Kinh Thành
  • Có phen chầu chực tỉnh Thanh
  • Sòng Sơn Ba Dội tập tành vui chơi
  • Thường vãng lai bán hàng chiều khách
  • Thấy ai là ngang ngược ra tay
  • Mặc ai phù phép tìm thầy
  • Thành tâm lễ bái chầu dày lại tha
  • Lòng kính chúc hương hoa tịnh thuỷ
  • Hoá phép màu lục trí thần thông
  • Kiêm tri tam phủ công đồng
  • Tốc lai giáng hạ từ trung thay là

Tags:

Binh Luan

Viet Binh Luan

Xem tất cả Bài Viết Mới Nhất

Bán chạy nhất

Quả Cầu Phong Thủy Đá Mắt Hổ Màu Xanh Lá

Quả Cầu Phong Thủy Đá Mắt Hổ Màu Xanh Lá

Quả Cầu Phong Thủy Màu Xanh LáChất liệu: Đá Mắt Hổ.Màu Sắc : Xanh Lá.Đường Kính: 10 CM.Trọ..

950.000 VNĐ

Tỳ Hưu Phong Thủy (30cmx14cmx24cm)

Tỳ Hưu Phong Thủy (30cmx14cmx24cm)

Tỳ Hưu Phong ThủyKích thước : Dài 30cm x Rộng 14cm x Cao 24cmChất Liệu : Bột đá cao cấpTrọ..

799.000 VNĐ

Túi Đựng Tài Lộc - Bắp Cải Phong Thủy (21cmx2cmx20xm)

Túi Đựng Tài Lộc - Bắp Cải Phong Thủy (21cmx2cmx20xm)

Túi Đựng Tài Lộc - Bắp Cải Phong ThủyKích thước : Dài 21CM Rộng 12CM Cao 20CMChất liệu : Bột đá..

595.000 VNĐ 750.000 VNĐ

Bình Rượu Cổ Xưa Phong Cách Nhật

Bình Rượu Cổ Xưa Phong Cách Nhật

Bình rượu cổ xưaKích thước : Dài 11CM Rộng 11CM Cao 18CMChất liệu : Gốm sứDung tích : 500mlBinh ruou..

188.000 VNĐ

Hàng Mới Về

Tháp Văn Xương 9 tầng cao 20cm

Tháp Văn Xương 9 tầng cao 20cm

Tháp Văn Xương 9 TầngKích thước : Cao 20cmChất liệu : Đá Hoàng Long tự nhiênTrọng lượng&nb..

1.200.000 VNĐ

Cóc ba chân xanh ngọc (15cmx15cmx13cm)

Cóc ba chân xanh ngọc (15cmx15cmx13cm)

Cóc ba chân xanh ngọcKích thước : Dài 15CM Rộng 15CM Cao 13CMChất liệu : Bột đáTrọng lượng..

450.000 VNĐ

Bồn Tụ Bảo phong thủy

Bồn Tụ Bảo phong thủy

Bồn Tụ Bảo phong thủyKích thước : Ngang 27 cm x Dọc 23 cm x Cao 30 cm.Chất liệu :Bột đá đúc.Trọng Lư..

990.000 VNĐ 1.600.000 VNĐ

Vòng đeo tay đá núi lửa obsidian mặt tỳ hưu

Vòng đeo tay đá núi lửa obsidian mặt tỳ hưu

Vòng đeo tay đá núi lửa obsidian mặt tỳ hưuKích thước : Hạt 10mmChất liệu : Đá obsidianTrọ..

150.000 VNĐ